A Türk dijital medyasında artan tartışmalar, yüksek etkili sosyal medya haber platformlarının rolünü, finansmanını ve siyasi yönelimini inceleme altına aldı.
Bu platformlar geleneksel basın düzenlemelerinin dışında çalışıyor ve hızlı içerik dağıtımı yoluyla milyonlarca yerli kullanıcının dikkatini çekiyor.
Geçtiğimiz yıllarda bu tür hesapların ortaya çıkması, Türk kamuoyunun siyasi ve uluslararası haberleri izleme biçimini temelden değiştirdi. Gözlemciler artık ulusal duyarlılığı şekillendirmek için mesajlaşmayı koordine ettiği iddia edilen bir hesap ağına işaret ediyor.
Savunucular bu hesapları geleneksel medya kuruluşlarının bıraktığı güvenilirlik boşluğunu dolduran tabandan medya aktörleri olarak tasvir ederken, eleştirmenler bunların sıkı bir şekilde koordine edilmiş etki düğümleri olarak çalıştıklarını ve gazetecilik ile organize bilgi savaşı arasındaki çizgiyi bulanıklaştırdığını iddia ediyor.
Dış finansman ve istihbarat bağları iddiaları
Yazar ve önde gelen dini yorumcu Altay Cem Meriç, geçtiğimiz günlerde çok sayıda yüksek profilli platformu “beşinci kol” kuruluşlar olarak faaliyet göstermekle suçlayarak kamuoyunda bir çatışma başlattı. Özellikle BPT, Pusholder ve Muhbir gibi hesapların İsrail çıkarlarına uygun anlatıları yaymak için gizli mali destek aldığını iddia etti.
Bu iddialara yanıt olarak BPT yönetimi, yabancı fonlarla herhangi bir bağlantıyı kategorik olarak reddeden resmi bir açıklama yayınladı. Suçlamaları asılsız iftira olarak nitelendiren yetkililer, Meriç’in bu sözleri nedeniyle hakkında yasal işlem başlatıldığını doğruladı.
BPT itibarını korumak için davalı bir yol seçerken Muhbir gibi adı geçen diğer kuruluşlar konu hakkında sessiz kaldı.
İddiaların temel dayanağı, bu hesapların İsrail ordusunun Türkçe propaganda kanallarından alınan içeriğin senkronize bir şekilde çoğaltılmasıyla ilgili olduğunu öne sürüyor.
Anlatı koordinasyonu ve savunmaya yönelik karşı iddialar
Meriç gibi eleştirmenler, bu ağın son dakika haberi kisvesi altında seçilmiş anlatıların hızla yayılmasını sağladığını savunuyor. Birden fazla hesaptaki zamanlama ve üsluptaki tutarlılık, şüphecilerin şüpheli bulduğu bir düzeyde organizasyonel senkronizasyona işaret ediyor.
Youtuber Meriç’e göre, “bu toplayıcıların operasyonel modeli, standart algoritmik sınırlamaları aşmak için tasarlanmış bir karşılıklı destek sistemine dayanıyor”. İddiaya göre bu platformlar, birbirlerinin içeriklerinin çapraz tanıtımını yaparak, çoğu zaman orijinal bilgi kaynağını gizleyen yapay bir fikir birliği yaratıyor.
Bu platformların savunucuları, içeriklerinin tek bir yabancı gündem yerine farklı bakış açılarını yansıttığını savunuyor. İsrail yanlısı önyargı iddialarının gerçekte yanlış olduğunun kanıtı olarak son dönemdeki Filistin yanlısı paylaşımlara işaret ediyorlar.
Jeopolitik çerçeveleme ve içerik analizi
Meriç’in bu platformlara ilişkin içerik analizi, Gazze’de devam eden insani krize ilişkin haberlerinde belirgin bir model ortaya koyuyor. İsrail’in askeri eylemlerini tartışırken, Filistinli gruplara karşı düşmanca bir üslup kullanmaya yönelik yumuşatıcı bir dil kullanma eğilimi olduğunu iddia ediyor.
Bunun tersine, suçlanan hesapların temsilcileri, haberlerinin dengeli olduğunu ve çeşitli bölgesel gelişmeleri kapsadığını ileri sürüyor. Ara sıra önyargı suçlamalarının, çatışmayla ilgili günlük çıktılarının genişliğini göz ardı ettiğini iddia ediyorlar.
Bu sayfaların etkisi, Türk hükümetinin dış politika tercihlerini sıklıkla sorguladıkları Suriye’deki çatışmaya da uzanıyor. Meriç, bazı bölgesel aktörleri doğuştan düşman olarak göstererek Türk devletinin diplomatik çabalarını karmaşık hale getirmekle suçluyor.
Organik mi, ücretli mi?
Yeni ortaya çıkan laik Türk milliyetçiliği, bu dijital hesapların habercilik tarzını etkileyen ideolojik bağlantılara sahip olabilir. Sosyal medya grubu üyeleri son yıllarda Türkiye ile İsrail arasında stratejik yakınlaşma ve ideolojik uyumun hakim olduğu 1990’lı yıllardan ilham alıyor.
Türkiye ile İsrail arasındaki bölgesel gerginliklerin yaşandığı yıllarda, bazı laik-milliyetçi çevreler İsrail’i ortak bölgesel sorunlara karşı potansiyel bir müttefik olarak görmeye başladı. Bu bakış açısı çoğunlukla göç karşıtı tutumları ve Batı yanlısı laik kimliği ön planda tutan bir dış politika tercihinden kaynaklanıyordu.
Çoğu zaman bu dünya görüşünün siyasi temsilcisi olarak görülen Zafer Partisi, 7 Ekim öncesinde açıkça böyle bir yakınlaşma çağrısında bulunan sesleri içeriyordu. Parti liderliği o zamandan bu yana Gazze kampanyasını kınama konusunda ulusal fikir birliğine katılsa da, bu ilk pozisyonlar milliyetçi sağ içindeki farklı bir ideolojik akımın altını çiziyor.
Laik milliyetçilik ve kimlik siyaseti
Bu dijital varlıkların desteklediği söylem, Meriç’in açıkça İslami kimlikten kopmuş olarak tanımladığı laik-Türk milliyetçiliğinin bir versiyonunu sıklıkla vurguluyor. Bu “laik milliyetçilik türünün”, Türk milliyetçi seçmen tabanının çoğunlukla milliyetçiliğin İslami bir versiyonuna dayanması nedeniyle, sosyal medyada giderek daha aktif olan daha genç, şehirli demografiye hitap etmek için tasarlandığı iddia ediliyor.
Etnik kimliği dini bağlılığın karşısına konumlandıran bu açıklamalar, Türk toplumundaki mevcut sosyolojik fay hatlarını daha da kötüleştirmekle suçlanıyor. Bu ideolojik çerçeveleme, eleştirmenler tarafından potansiyel bir iç kutuplaşma kaynağı olarak görülüyor.
Bu dijital etkileyicilerin yükselişi, Türk siyasal iletişiminin güç dinamiklerinde bir değişime işaret ediyor. Geleneksel medya kuruluşları eşik bekçiliği otoritelerini kaybederken, düzenlenmemiş dijital ağların rolü, Türk bilgi alanını takip edenler için merkezi bir tartışma konusu haline geliyor.
