Türkiye’nin Suriye ile ekonomik ilişkisi, uzun süredir Suriye lideri olan Beşar Esad’ın devrilmesinin ardından ihracatta yaşanan keskin artışla birlikte yeni ve dönüştürücü bir aşamaya girdi. Resmi ticaret verilerine göre, Türkiye’nin Suriye’ye ihracatı rejim değişikliğinin ardından ilk yılda yüzde 70’e yakın arttıBu sadece ikili ticaretin yeniden canlanacağının değil, aynı zamanda iki komşu arasında daha yapılandırılmış ve ileriye dönük bir ticari çerçevenin ortaya çıkacağının da sinyalini veriyor.
Bu artış, Ankara’nın Aralık 2024’ün başlarında Esad’ı deviren muhalif güçlerin desteklenmesinde merkezi bir rol oynamasının ardından geldi. O tarihten bu yana Türkiye, kendisini açıkça bu taahhütlere adadı. Suriye’nin yeniden inşasını, ekonomik toparlanmasını ve bölgesel ticaret ağlarına yeniden entegrasyonunu desteklemek. 2025 ticaret rakamları, bu siyasi ve diplomatik taahhütlerin hızla somut ekonomik sonuçlara dönüştüğünü gösteriyor.
Türkiye’nin Suriye’ye İhracatı 2,57 Milyar Dolara Ulaştı
Derlenen veriler Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Türkiye’nin Suriye’ye sevkiyatının yaklaşık 2025’te 2,57 milyar dolartemsil eden bir %69,6 artış neredeyse ile karşılaştırıldığında Önceki yılda 1,52 milyar dolar. Bu dramatik artış, başta sanayi ile bağlantılı olanlar olmak üzere birçok sektörde talepte yaşanan toparlanmayı yansıtıyor. temel tüketim ihtiyaçları ve endüstriyel yeniden yapılanma.
İhracatın bileşimi, çatışma sonrası dönemde Suriye’nin acil önceliklerini vurgulamaktadır. Temel tüketim malları ve endüstriyel girdiler Ticaret akışlarına hakim olan bu durum, yeniden yapılanma ihtiyaçlarının boyutunu ve Türkiye’nin birincil tedarikçi rolünü vurguluyor.
Gıda ve Tarım İhracat Büyümesinde Öncülük Ediyor
Tüm sektörler arasında tahıllar, bakliyatlar, yağlı tohumlar ve ilgili ürünler Türkiye’nin Suriye’ye ihracatında en büyük payı aldı. Bu kategorideki gönderiler arttı Bir önceki yıla göre %35,4ulaşıyor 700,1 milyon dolar. Bu, Suriye’nin yerel tedarik zincirlerini istikrara kavuşturmak ve yıllar süren aksamanın ardından gıda güvenliğini sağlamak için çalıştığı bir dönemde, temel gıdalara olan güçlü talebi yansıtıyor.
Tarımın ötesinde, kimyasal ve endüstriyel ürünler en hızlı büyüme oranlarından bazılarını kaydetti. İhracatı kimyasallar ve kimyasal ürünler %78,6 artışla 299,1 milyon dolara yükseldiimalat, sanitasyon, inşaat ve altyapı onarımında kullanılan malzemelere olan talebin altını çiziyor. Benzer şekilde, elektrikli ve elektronik ürünler %61 artışla 224,3 milyon dolara yükseldienerji sistemleri, iletişim ve temel endüstriyel kapasitenin yeniden inşasında erken ivmenin sinyalini veriyor.
Ticaret Hacimleri Savaş Dönemindeki Çöküşten Sonra İyileşiyor
Son rakamlar aynı zamanda son kazanımları tarihsel bir perspektife oturtuyor. Suriye iç savaşı başlamadan önce, Türkiye ile Suriye arasındaki ticaret 2010’da 2,3 milyar dolara ulaştı. Ancak çatışma yoğunlaştıkça ikili ticaret çöktü. 2012 yılına gelindiğinde ticaret hacmi 565 milyon dolarSınırların kapanmasını, güvenlik risklerini ve ekonomik parçalanmayı yansıtıyor.
Sonraki yıllarda ticaret yavaş yavaş toparlansa da asla 2011 öncesi seviyelere dönmedi—şimdiye kadar. 2025’te kaydedilen keskin artış, Esad sonrası ortamın ekonomik ilişkilerin gidişatını temelden değiştirdiğini, ticaretin daha önceki ölçütlere yaklaşmasına ve potansiyel olarak onları aşmasına olanak tanıdığını gösteriyor.
“Daha Tahmin Edilebilir ve Kurumsallaşmış” İlişkiler
Celal Kadooğlu, TİM’in Suriye Masası ve sandalye Güneydoğu Anadolu Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliğiihracattaki artışı kısa vadeli bir fırsattan ziyade kasıtlı ve koordineli bir stratejiye bağladı.
Kadooğlu, 2025’in ikili ticarette bir dönüm noktası olduğunu ifade ederek, bunun ikili ticarette bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. öngörülebilirlik, kurumsallaşma ve sürdürülebilirlik Türkiye-Suriye ticari ilişkilerinde
AA muhabirine yaptığı açıklamada, “Yıl boyunca ihracatçılarımızın sahadaki ihtiyaçlarını kamu otoriteleriyle yakın koordinasyon içinde ele aldık. Ulaştığımız ihracat rakamları da bu yaklaşımın somut bir sonucu.”
Onun yorumları rolünün altını çiziyor kamu-özel koordinasyonuözellikle çatışma sonrası ortamda lojistik, düzenleme ve güvenlikle ilgili zorlukların üstesinden gelinme konusunda.
Ticaret Artık Sınır İlleriyle Sınırlı Değil
Kadooğlu’na göre dikkat çeken bir diğer gelişme ise Türkiye’nin ihracat üssünün coğrafi olarak çeşitlendirilmesi Suriye’ye. Tarihsel olarak Suriye ile ticaret ağırlıklı olarak Türkiye’nin sınır illerinde yoğunlaşmıştı. Ancak son veriler daha geniş bir ulusal katılımın olduğunu gösteriyor.
Kadooğlu, Suriye’ye giderek daha fazla hizmet verildiğini kaydetti. Türkiye çapında üretim merkezleriBu, yalnızca yakınlığa güvenmek yerine ulusal tedarik zincirlerine daha derin entegrasyonun göstergesidir.
Bölgede yatırımlar arttıkça karşılıklı güven ve öngörülebilirlik güçleniyor, bu da ticaretin hem hacmini hem de kalitesini doğrudan etkiliyor” dedi.
Bu değişim, ihracatçıların artık Suriye’yi yüksek riskli, kısa vadeli bir çıkış noktası olarak değil, bir çıkış noktası olarak gördüklerini gösteriyor. uzun vadeli pazar genişleme potansiyeline sahip.
İkili Ticaretin Ötesinde Bölgesel Etkiler
Kadooğlu, anlık ticari kazanımların ötesinde, şunları vurguladı: daha geniş stratejik çıkarımlar Suriye’nin ekonomik istikrarı. Kendisi, daha fazla siyasi ve ekonomik istikrarın ticari bağların daha dayanıklı bir zeminde kök salmasına yardımcı olduğunu ve bölgesel ticaret dinamiklerini yeniden şekillendirebileceğini söyledi.
şunu ekledi Suriye’nin bölgesel ticaret ağlarına yeniden entegrasyonu bağlayan daha geniş bir ticari koridoru güçlendirebilir. Orta Doğu, Afrika ve Körfez. Böyle bir gelişme, Türkiye’yi yalnızca Suriye’nin ana ticaret ortağı değil aynı zamanda birçok bölgeyi birbirine bağlayan merkezi bir lojistik ve üretim merkezi olarak konumlandıracaktır.
