Özet:
Altın ve gümüş fiyatları rekor seviyelere ulaşırken, Türkiye’nin mücevher ihracatçıları, özellikle gümüşe olan talebin beklentilerin ötesinde arttığını, ithalat kotaları ve düzenleyici engellerin ise üretim ve ihracatı kısıtladığını söylüyor. Sektör liderleri, politika kısıtlamaları hafifletilmediği sürece, değerli metallere yönelik küresel iştahın artmasına rağmen Türkiye’nin zorlukla elde ettiği küresel pazar payını kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğu konusunda uyarıyor.
Altın ve gümüş fiyatları tarihin en yüksek seviyelerindeyken, 50 ülkeden 550 mücevher firması Bu hafta Antalya’da toplandık Kuyumculuk Antalya Alım Heyeti ProgramıTürkiye Mücevher İhracatçıları Birliği’nin (JEA) düzenlediği fuarda;
Etkinlik çekildi yaklaşık 1.350 uluslararası alıcı Latin Amerika, Orta Doğu, Balkanlar, Rusya, Orta Asya ve Avrupa gibi bölgelerden gelen bu fuarlar, Türkiye’nin önemli bir küresel mücevher üretim merkezi olma rolünün altını çiziyor.
Ancak güçlü ilgiye rağmen, değerli metal fiyatlarına ilişkin belirsizlik ve ABD’nin Venezuela’daki askeri operasyonu sonrasında yaşanan jeopolitik gerilimler tartışmalara yön verdi. Etkinliğin ikinci gününde pek çok Türk üretici ve yabancı alıcı, fiyatları sabit tutmaktan kaçınarak, pazara odaklanmayı tercih etti. tasarım görüşmeleri ve gelecekteki siparişler acil sözleşmeler yerine.
İhracat artışı hacimden değil fiyattan kaynaklanıyor
Gazetecilere konuşan, JEA Başkanı Burak Yakın Türkiye’nin mücevher ihracatının ulaştığını söyledi 2025’te 7,9 milyar dolaryukarı Değer bazında yıllık %6. Ancak artışın büyük kısmının hacimlerden ziyade yüksek fiyatlardan kaynaklandığını vurguladı.
“Eğer ikinci çeyrekte beklediğimiz gibi altın ithalat kotası kaldırılırsa ve uluslararası piyasalarla aradaki fiyat farkı ortadan kalkarsa ihracat 1.500’e çıkabilir. Birkaç yıl içinde 12-13 milyar dolar” dedi Yakin.
JEA Başkan Yardımcısı Murad Köşker daha temkinli bir değerlendirme sunarak şunları kaydetti: ihracat hacimleri neredeyse yarı yarıya düştüdaha yüksek manşet değerlerine rağmen. Türkiye’nin net mücevher ihracatçısı olmaya devam ettiğini ancak politika kısıtlamalarının rekabet gücünü aşındırdığını söyledi.
Vergi yükü ve kapalı kanallar
Sektör temsilcileri dikkat çekti %47,5 vergi yükü İthal mücevher ürünlerinde. Önceki yıllarda üreticiler, gümrük birliği muafiyeti kapsamında Avrupa’dan yarı mamul ithal ederek altın sıkıntısını hafifletmişti. Bu kanal, yetkililerin ilave bir yaptırım uygulamaya koymasının ardından etkin bir şekilde kapatıldı. Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) kapsamında %6 oranında vergi.
Yakin, “Bu önlemler sermaye çıkışlarını kontrol altına almak için getirildi ama aynı zamanda Türk üreticiler için yapısal fiyat dezavantajı da yarattı” dedi.
“Gümüş talebine yetişemiyoruz”
Altın fiyatları yükselirken %64,2 2025’te gümüş yükselişe geçti %146yatırımcıların ve tüketicilerin yoğun ilgisini çekiyor.
Kosker durumu canlı bir metaforla özetledi:
“Altın yastığın altına giriyor. Gümüş artık oraya sığmıyor; yatağın altına giriyor. Talep patladı ve biz buna ayak uyduramıyoruz.”
Şunu belirtti: Bir kilogram gümüşün maliyeti yaklaşık 2.800 dolarile karşılaştırıldığında Bir kilo altının fiyatı 150.000 dolargümüşü hane halkı ve küçük yatırımcılar için daha erişilebilir hale getiriyor.
Ancak Yakin, gümüş fiyatlarının çok hızlı arttığı konusunda uyardı:
“Gümüş ons başına 50 dolardan 70 dolara çok hızlı yükseldi. 75 dolardan ben onu satın almazdım. Altın farklıdır; arzı sınırlıdır, gerçek kullanımı vardır ve kripto para birimlerinin 100.000 dolardan işlem gördüğü bir dünyada ons başına altının 4.500 dolardan fazla olması aşırı değildir.”
Teklif: Altın mevduatlarına faiz ödenmesi
Türkiye’yi “altın ülke” olarak nitelendiren Yakin, Türkiye’nin “altın ülke” olarak tanıtılmasını önerdi Altın mevduatlarına altın cinsinden faizTL hesaplara ödenen faize benzer.
En azından bunu tahmin etti 2.500 ton altın hanelerde finansal sistemin dışında kalmaktadır.
“İnsanlar yıllık 3 gram yerine 10-15 gram bile kazansa, bu altının büyük bir kısmı sisteme gönüllü olarak girer” dedi ve merkez bankası garantilerinin güveni daha da artırabileceğini öne sürdü.
Kotaların Türkiye pazar payına maliyeti
Yakin, ithalat kotaları uygulanmadan önce Türkiye’nin mücevher ihracatında İtalya’yı geride bıraktığını hatırlattı. Artık yurt içi altın fiyatlarının yüksek olması, alıcıları ve hatta üreticileri yurt dışına itiyor.
“Altının burada kilo başına 147.500 dolar, Dubai’de ise 140.000 dolar olması nedeniyle seçim açık” dedi ve bazı atölyelerin Mısır’a ve diğer bölgesel merkezlere taşındığını da sözlerine ekledi.
Yeni sistemle tam izlenebilirlik geliyor
Kösker şunları söyledi: Kıymetli Maden Takip Sistemi (PMTS) yakında altın işlemlerine tam izlenebilirlik getirecek.
“Altınını satan büyükanne bile kimliğine kayıtlı olacak. Her işlem faturalandırılacak. Hem alıcı hem de satıcı kayıt altına alınacak ve biz sektör olarak bunu destekliyoruz” dedi.
İstanbul’da atölyeler kapanıyor
Mustafa Atayıkİstanbul Kuyumcular Odası Başkanı şunları söyledi: Atölyelerin %30-40’ı Kuyumcukent’te—Türkiye’nin ana mücevher üretim bölgesi— kotalar ve daralan marjlar nedeniyle kapandı.
“Mücevher altının kilosu 7 bin dolara kadar yüksek katma değer yaratıyor” dedi. “İhracat pazarları oluşturmak için 30 yıl harcadık ve bunların çoğunu sadece bir yıl içinde kaybettik.”
Atayık ayrıca tüketici davranışında da bir değişime dikkat çekti: ağır düğün takımlarının yerini gram altın alımları aldı, bu da hem yüksek fiyatların hem de azalan satın alma gücünün yansımasıdır.
kaydeden Recep Ercin
