GUluslararası Çalışma Örgütü’ne (ILO) göre lobal işsizlik 2026’da istikrarlı seyrediyor ancak insana yakışır işlere yönelik ilerleme durmuş durumda.
Yeni bir ILO raporu, yüz milyonlarca işçinin yoksulluk ve güvencesiz istihdam içinde sıkışıp kaldığı, gençlerin, kadınların ve düşük gelirli ülkelerin ise artan risklerle karşı karşıya olduğu konusunda uyarıda bulunuyor. Yapay zeka ve küresel ticaret belirsizliği, kırılgan işgücü piyasaları üzerindeki baskıyı artırıyor.
Rapor neyi ortaya çıkardı?
İstihdam ve Sosyal Eğilimler 2026 raporu, küresel işsizlik oranının bu yıl %4,9 olacağını öngörüyor. Bu da yaklaşık 186 milyon kişinin işsiz olduğu anlamına geliyor. ILO, istikrarlı işsizlik rakamlarının iş kalitesi, gelir güvenliği ve çalışma haklarına erişim konularında daha derin yapısal sorunları gizlediği konusunda uyarıyor.
ILO Genel Müdürü Gilbert F. Houngbo, dirençli büyümenin politika yapıcıları insana yakışır iş açıklarını genişletmekten alıkoymaması gerektiğini söyledi. “Yüz milyonlarca işçi yoksulluk, kayıt dışılık ve dışlanmanın pençesine düşmüş durumda” dedi.
Yaklaşık 300 milyon işçi aşırı yoksulluk içinde yaşıyor ve günde 3 dolardan az kazanıyor. ILO, 2026 yılında 2,1 milyar kişinin kayıt dışı işlerde çalışmasını bekliyor. Bu işçiler genellikle sosyal korumadan, işyeri haklarından ve iş güvencesinden yoksundur.
Raporda, yüksek değere sahip endüstrilere ve hizmetlere yönelik yavaş dönüşümün, özellikle düşük gelirli ekonomilerde üretkenlik ve iş kalitesinde ilerlemeyi engellediği belirtiliyor.
Gençlik, kadınlar ve işgücü piyasalarındaki demografik baskılar
Gençler işgücü piyasasında ciddi zorluklarla karşı karşıyadır. Genç işsizliği 2025’te %12,4’e ulaştı. Yaklaşık 260 milyon genç eğitim, istihdam ve öğretimde değil ve düşük gelirli ülkelerde istihdamda, eğitimde veya öğretimde olmayan gençlerin (NEET) oranı %27,9 seviyesinde bulunuyor.
ILO bu ekonomilerdeki gençlerin istihdam olanaklarını göz korkutucu olarak tanımlıyor. Rapor ayrıca yapay zeka ve otomasyonun, yüksek gelirli ülkelerde vasıflı mesleklere girmek isteyen eğitimli gençlerin istihdam olanaklarını kötüleştirebileceği konusunda da uyarıyor.
Kadınlar işgücüne katılım konusunda yapısal engellerle karşılaşmaya devam ediyor. Küresel istihdamın yalnızca beşte ikisini oluşturuyorlar ve işgücü piyasasına katılma olasılıkları erkeklere göre %24 daha az. Kadınların işgücüne katılımındaki kazanımlar, kalıcı sosyal normlar ve stereotipler nedeniyle durmuş, iş yerinde cinsiyet eşitliğine yönelik ilerleme yavaşlamıştır.
Demografik değişimler işgücü piyasasındaki bölünmeleri daha da derinleştiriyor. Zengin ekonomilerdeki yaşlanan nüfus, işgücü artışını azaltırken, düşük gelirli ülkelerde hızlı nüfus artışı yaşanıyor ancak üretken işler yaratmakta zorlanıyoruz.
2026 yılında istihdam artışının üst orta gelirli ekonomilerde %0,5, alt orta gelirli ekonomilerde %1,8 ve düşük gelirli ekonomilerde %3,1 olması öngörülüyor. ILO, yeterli istihdam yaratılmadığı takdirde yoksul ülkelerin demografik getirilerini kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğu konusunda uyarıyor.
Ticaret belirsizliği, koordineli küresel politika tepkisi
Küresel ticaretteki aksamalar işgücü piyasalarına belirsizlik katıyor. Belirsiz ticaret kuralları ve tedarik zinciri darboğazları, özellikle Güneydoğu Asya, Güney Asya ve Avrupa’da ücretleri etkiliyor.
Aynı zamanda ticaret, yarısından fazlası Asya ve Pasifik’te olmak üzere dünya çapında yaklaşık 465 milyon işi desteklemektedir. Dijital olarak sunulan hizmetler artık küresel ihracatın yüzde 14,5’ini oluşturuyor ve ticaretle ilgili işlerin neredeyse yarısı piyasa hizmetlerinde yer alıyor. Pek çok Afrika ve Güney Amerika ülkesi, ticaretle ilgili istihdam açısından hâlâ büyük ölçüde bölgeleri dışındaki pazarlara bağımlıdır.
ILO, hükümetleri, işverenleri ve işçileri, insana yakışır iş açığının daha da derinleşmesini önlemek için birlikte hareket etmeye çağırıyor. Houngbo, koordineli kurumsal tepkiler olmadan sosyal uyumun risk altında kalacağı konusunda uyardı.
Raporda becerilere, eğitime ve altyapıya yatırım yapılması, cinsiyet ve gençlerin katılım farklarını kapatmaya yönelik eylemler, ticaret ile insana yakışır iş arasında daha güçlü bağlantılar ve borç, yapay zeka ve ticaret belirsizliğinden kaynaklanan riskleri yönetmek için koordineli politikalar öneriliyor.
